Hatol ng Pag-ibig

Ang bango ng pandesal ang unang humahalik sa umaga ng Batangas. Gising na naman si Tina, bente anyos, at abala sa pagmamasa sa Dela Cruz Panaderia. Alas-kwatro pa lang ng madaling araw, pero buhay na buhay na ang kaniyang maliit na mundo.

"Tina, apo, 'wag masyadong matigas ang masa. Baka mabasag ang ngipin ng mga parokyano natin," boses ni Lola Ising, puno ng pagmamahal, mula sa likuran. Si Lola Ising ang nagturo kay Tina ng lahat ng nalalaman niya tungkol sa paggawa ng tinapay. Ito ang kanilang kabuhayan, ang kanilang pamana.

"Opo, Lola," tugon ni Tina, habang sinusunod ang payo ng kaniyang Lola. Ang kaniyang mga kamay, sanay na sa init ng pugon at sa lambot ng masa, ay gumagalaw nang may ritmo at pagmamahal.

Isang tunog ng busina ang pumukaw sa kanilang atensyon. Isang itim na sasakyan, nagliliwanag sa sikat ng araw, ang huminto sa harap ng panaderia. Hindi ito pangkaraniwang sasakyan na dumadaan sa kanilang lugar. Mula rito, bumaba si Yago Zaragoza.

Si Yago. Ang lalaking nagpapatibok ng puso ni Tina sa paraang ipinagbabawal. Anak ng mayamang may-ari ng mga asyenda sa buong Batangas, at nakatakdang ikasal kay Dalisay Montenegro, ang anak ng isa ring mayamang pamilya.

"Magandang umaga po, Lola Ising, Tina," bati ni Yago, ang boses niya ay kasing lambot ng himig. Ang mga mata niya ay dumapo kay Tina, at sa maikling sandali, para bang sila lang dalawa ang nasa mundo.

"Yago, hijo, napadalaw ka?" tanong ni Lola Ising, may bahid ng pagtataka sa boses. Alam ni Lola Ising ang sitwasyon. Alam niya ang imposibleng pag-ibig na namumuo sa pagitan ng apo niya at ng lalaking ito.

"May gusto lang po akong ipatikim sa inyo. Galing po sa France, bagong dating," sagot ni Yago, sabay abot ng isang kahon na puno ng mga mamahaling pastries. Kitang-kita sa mga mata niya ang pag-aalala kay Tina.

"Naku, Yago, hindi na kailangan. Pero maraming salamat," tugon ni Lola Ising, tinatanggap ang regalo. Sinulyapan niya si Tina, na nakatingin lang kay Yago, hindi makapagsalita.

"Gusto ko lang pong siguraduhin na okay kayo, lalo na si Tina," sabi ni Yago, tumingin muli kay Tina. Ang mga mata niya ay nagpapahiwatig ng isang lihim na pagmamahal.

Lumipas ang ilang minuto ng magalang na usapan. Bago umalis si Yago, bumulong ito kay Tina, "Mag-ingat ka lagi."

Pagkaalis ni Yago, binalot ng katahimikan ang panaderia. Si Tina ay nakatayo pa rin, nakatingin sa papalayo na sasakyan. Ang puso niya ay naguguluhan. Ang pag-ibig niya kay Yago ay isang kasalanan, isang bagay na hindi dapat mangyari.

"Tina, apo, alam kong mahal mo si Yago," sabi ni Lola Ising, pinutol ang katahimikan. "Pero tandaan mo, ang pag-ibig na ipinagbabawal ay madalas na nagdudulot ng sakit."

"Lola, hindi ko naman po ginusto ito," sagot ni Tina, umiiyak na. "Hindi ko po alam kung paano ko siya kakalimutan."

"Hindi mo kailangang kalimutan siya, apo. Kailangan mo lang tanggapin na hindi kayo pwede," payo ni Lola Ising. "Ang buhay ay hindi laging tungkol sa kung ano ang gusto mo. Minsan, kailangan mong piliin kung ano ang tama."

Gabi na. Si Tina ay naglalakad pauwi galing sa panaderia. Ang isip niya ay puno ng mga tanong at pag-aalala. Hindi niya alam kung ano ang gagawin. Hindi niya alam kung paano niya haharapin ang kinabukasan.

Biglang, may humawak sa braso niya. Isang pamilyar na boses ang bumulong sa kaniya, "Tina, kailangan kitang makausap."

Si Yago. Ang mga mata niya ay puno ng determinasyon. Hinila niya si Tina papunta sa isang madilim na eskinita. "Hindi ko na kaya 'to, Tina," sabi niya. "Hindi ko kayang pakasalan si Dalisay kung ikaw ang mahal ko."

"Yago, hindi pwede 'to. May fiancée ka na," sagot ni Tina, natatakot. "Masasaktan si Dalisay."

"Alam ko. Pero mas masasaktan ako kung itatago ko ang nararamdaman ko sa'yo," sabi ni Yago. "Gusto kong tumakas kasama ka. Gusto kong magsimula ng bagong buhay kasama ka."

Bago pa makasagot si Tina, isang malakas na sampal ang dumapo sa mukha ni Yago. Mula sa kadiliman, lumabas si Dalisay, galit na galit. "Akala ko ba kaibigan kita, Tina?" sigaw ni Dalisay. "Niloloko niyo ba ako?"

Si Dalisay, ang babaeng dapat sanang maging asawa ni Yago, ay nakatayo sa harap nila, puno ng galit at paghihinanakit. Ang mga mata niya ay nagbabaga sa selos. "Magbabayad kayong dalawa!" sigaw niya.

May biglang sumulpot na dalawang lalaki mula sa likuran ni Dalisay. Hinawakan nila si Tina sa magkabilang braso. Pilit siyang kinakaladkad palayo kay Yago. "Bitawan niyo ako! Yago!" sigaw ni Tina.

"Dalisay, ano ba?! Anong ginagawa mo?!" sigaw ni Yago, sinusubukang pigilan ang mga lalaki.

"Hindi pa tayo tapos, Yago. Hindi pa ako tapos sa inyong dalawa," mariing sabi ni Dalisay. Sa huling sulyap ni Tina kay Yago, nakita niya ang labis na pag-aalala sa mga mata nito. Bago siya tuluyang mawalan ng malay, narinig niya ang huling sigaw ni Yago: "Tina!"

Nasaan na si Tina?