Lihim sa Hardin ni Don

Nanginginig ang kamay ko habang inaabot ang sobreng kulay krema. Nakasulat doon ang pangalan ko sa magandang kaligrapiya: "Kay Gng. Celestina 'Katrina' dela Vega-Alcantara." Gng. Alcantara? Parang nakakatawa. Parang hindi ako. Limang taon pa lang mula nang ikasal ako kay Don Teodoro, pero parang limang dekada na ang lumipas.

Ang Hacienda Esperanza. Ito ang mundo ko ngayon. Isang malawak na kaharian ng asukal, kung saan ang bawat sulok ay puno ng alaala—mga alaala na dapat sana'y nagbibigay ng saya, pero ngayon ay nagdudulot lamang ng sakit.

Bumukas ang pinto ng aking silid at bumungad sa akin si Manang Ising, ang matagal nang kasambahay at halos itinuring ko nang pangalawang ina. "Katrina, anak, narito na ang iyong hapunan." May dala siyang tray na may mainit na sabaw at ilang hiwa ng tinapay.

"Salamat, Manang," sagot ko, pilit ang ngiti. "Hindi po ako masyadong nagugutom." Pero alam ni Manang Ising ang totoo. Alam niyang halos hindi ako kumakain nitong mga nakaraang araw. Alam niya ang dahilan.

"Kumain ka, hija. Kailangan mo ng lakas," sabi niya, malumanay. "Alam kong mahirap, pero kailangan mong magpakatatag. Para sa iyong sarili."

Tumingin ako sa sobreng nasa mesa. "Para sa aking sarili? Paano, Manang? Paano ako magiging matatag sa mundong ito kung ang bawat paghinga ko ay isang pagtataksil?"

Bumuntong-hininga si Manang Ising. "Hindi kita masisisi, Katrina. Alam kong hindi madali ang sitwasyon mo. Pero tandaan mo, hindi ka nag-iisa. Nandito ako para sa iyo."

Matagal ko nang itinago ang lihim na bumubugbog sa puso ko. Isang pag-ibig na ipinagbabawal. Isang damdamin na hindi dapat umusbong. Isang relasyon na maaaring sumira sa lahat.

Ang kapatid ni Teodoro. Si Ulises. Ang lalaking nagmamay-ari ng puso ko.

Naalala ko pa ang unang beses na nagtagpo ang aming mga mata. Sa isang piging sa hacienda, bago pa ako ikasal kay Teodoro. Mayroon sa mga mata ni Ulises na nakapagpabilis ng tibok ng puso ko. Isang uri ng pagtingin na hindi ko nakita sa mga mata ni Teodoro.

Si Teodoro. Ang mapagmahal na asawa. Ang responsableng tagapagmana ng Hacienda Esperanza. Ang lalaking pinili ko dahil sa obligasyon, hindi dahil sa pag-ibig. Sa simula, akala ko kaya kong mahalin si Teodoro. Akala ko kayang tumbasan ng respeto at paghanga ang apoy na nararamdaman ko para kay Ulises. Pero mali ako.

Sa paglipas ng mga araw, lalo lamang lumalim ang pagtingin ko kay Ulises. Sa mga lihim na sulyap, sa mga nagtatagong usapan, sa mga pagkakataong naglalapit ang aming mga kamay nang hindi sinasadya—doon umusbong ang isang pag-ibig na hindi dapat magkaroon.

"Katrina?" Nabalik ako sa realidad nang marinig ko ang boses ni Teodoro. Nakatayo siya sa may pinto, nakakunot ang noo. "Bakit hindi ka pa kumakain? Kanina pa kita tinatawag."

"Pasensiya ka na, Teodoro," sagot ko, mabilis na itinago ang sobre sa likod ko. "May iniisip lang ako."

Lumapit siya sa akin at hinawakan ang aking kamay. "Ano ba 'yon? Maaari mo bang sabihin sa akin?"

Tumitig ako sa kanyang mga mata. Sa mga matang puno ng pag-aalala at pagmamahal. Paano ko sasabihin sa kanya? Paano ko aaminin ang katotohanang maaaring sumira sa aming pagsasama?

"Wala ito, Teodoro," sagot ko, pilit ang ngiti. "Pagod lang ako."

Ngumiti siya at hinalikan ako sa noo. "Magpahinga ka na. Ako na ang bahala dito."

Pagkaalis ni Teodoro, napaupo ako sa kama. Kinuha ko ang sobre at binuksan ito. Isang liham. Mula kay Ulises.

Basa ko ang kanyang mga salita, nanunuot sa puso ko ang bawat titik. "Katrina, hindi ko na kaya. Kailangan kitang makita. Magkita tayo sa tagong hardin sa likod ng hacienda, hatinggabi."

Kinagat ko ang aking labi. Hatinggabi. Ibig sabihin, kailangan kong lumabas nang hindi nalalaman ni Teodoro. Kailangan kong suwayin ang lahat ng ipinangako ko sa kanya. Kailangan kong ipagkanulo ang aking asawa. Pero paano ko pipigilan ang puso ko? Paano ko tatanggihan ang tawag ng pag-ibig?

Napatingin ako sa orasan. Alas-onse na ng gabi. Isang oras na lang. Isang oras na lang at muli kong makikita si Ulises. Isang oras na lang at muli kong madarama ang kanyang mga yakap.

Tumayo ako at naglakad patungo sa bintana. Tinitigan ko ang madilim na hardin sa likod ng hacienda. Alam kong naghihintay siya roon. Alam kong handa siyang isugal ang lahat para sa akin.

Ngunit paano kung mahuli kami? Paano kung malaman ni Teodoro ang tungkol sa aming lihim? Hindi ko alam ang sagot. Ang alam ko lang, hindi ko kayang pigilan ang sarili ko. Kailangan kong makita si Ulises.

Tahimik akong nagbihis ng itim na damit, naglalayon na maging hindi kapansin-pansin sa dilim. Bawat tibok ng puso ko ay parang tambol sa aking dibdib. Dahan-dahan kong binuksan ang pinto at sumilip sa hallway. Walang tao. Naglakad ako nang tahimik, nag-iingat sa bawat hakbang.

Nang makarating ako sa likod ng hacienda, natanaw ko ang tagong hardin. Ang buwan ang nagsisilbing ilaw sa madilim na kapaligiran. At doon, sa gitna ng hardin, nakatayo si Ulises.

Nang makita niya ako, ngumiti siya. Isang ngiti na nagpatunaw sa puso ko. Tumakbo ako patungo sa kanya at niyakap siya nang mahigpit. Hindi ko na napigilan ang aking sarili. Hinalikan ko siya. Isang halik na puno ng pagmamahal, pananabik, at pangungulila.

"Katrina," bulong niya sa aking tenga. "Hindi ko na kaya. Kailangan na nating umalis dito. Kailangan na nating takasan ang lahat."

"Pero paano, Ulises? Paano natin gagawin 'yon?" tanong ko, puno ng pag-aalala.

"May paraan," sagot niya. "May inihanda ako. Pero kailangan nating magmadali."

Hinawakan niya ang aking kamay at hinila ako patungo sa isang tagong daanan sa likod ng hardin. Hindi ko alam kung saan kami pupunta, pero nagtiwala ako sa kanya. Nagtiwala ako sa aming pag-ibig.

Ngunit biglang... Narinig namin ang isang malakas na sigaw.

"Ulises! Katrina!" Ang boses ni Teodoro.

Napatigil kami sa pagtakbo at lumingon. Nakatayo si Teodoro sa may pasukan ng hardin, galit na galit ang kanyang mga mata. May hawak siyang baril.

"Anong ibig sabihin nito?" sigaw niya. "Ipaliwanag ninyo sa akin ngayon din!"

Natigilan ako. Hindi ako makapaniwala sa aking nakikita. Paano niya nalaman? Sino ang nagsabi sa kanya? At ano ang gagawin namin ngayon?

Nakita ko ang determinasyon sa mga mata ni Ulises. Hinawakan niya ako nang mahigpit sa kamay. "Katrina, tumakbo ka! Tumakbo ka na! Ako na ang bahala sa kanya!"

Ngunit bago pa ako makagalaw, pumutok ang baril.